كارشناس ارشد تغذيه و رژيم درماني با اشاره به اينكه هنگام روزه داري يك فرآيند سم زدايي در بدن اتفاق مي افتد، گفت:با گذشت چند روز از روزه داري و با افزايش سطح آندورفين ها درخون احساس آرامش ذهني و هوشياري بيشتر مي كنيم.
زهرا غلامپور روز يكشنبه در گفت و گو با خبرنگارعلمي ايرنا افزود: درشرايط عادي، بدن از گلوكز ذخيره شده در كبد و عضلات به عنوان منبع اصلي تامين انرژي استفاده مي كند اما در طي روزه داري ابتدا از ذخيره گلوكز براي تامين انرژي استفاده مي كند و در اواخر روزه داري وقتي گلوكز به پايان رسيد، سوختن چربي ها آغاز مي شود.
وي در خصوص فوايد روزه داري با بيان اينكه در دوران روزه داري دريافت متعادل غذا و مايعات بسيار مهم است، گفت:كليه ها در حفظ وضعيت آب و املاح بدن مثل سديم و پتاسيم بسيار كارآمد هستند. براي جلوگيري از تحليل عضلات، وعده هاي غذايي بايد حاوي غذاهاي پر كالري مثل كربوهيدرات ها و چربي ها باشد.
به گفته وي الگوي غذايي در ماه رمضان بايد مشابه زمان هاي ديگر باشد و يك رژيم متعادل با همه گروه هاي غذايي را شامل شود.
غلامپوربا اشاره به اينكه در ماه رمضان، تغييرات فيزيولوژيك زيادي در بدن اتفاق مي افتد، اظهار كرد:افزايش گلبول هاي قرمز و سفيد خون، افزايش پلاكت ها، افزايش كلسترول خوب خون (HDL)، كاهش تري گليسيريد، كاهش كلسترول تام(كلي) و كاهش كلسترول بد خون (LDL) همچنين وزن، دور كمر، نمايه توده بدني (BMI)، قند خون، چربي خون ، فشار خون و همچنين سطح اضطراب نيز كاهش مي يابند.
وي با بيان اينكه در افراد سالم هيچ عوارض جانبي ناشي از روزه داري بر روي مغز، قلب، ريه، كبد، كليه و عملكرد غدد داخلي بدن مشاهده نشده است، گفت :روزه داري يك اقدام غيردارويي براي به حداقل رساندن عوامل خطرساز و بهبود سلامتي است.
غلامپورتوصيه كرد :روزه داري براي همه بزرگسالان سالم مي تواند ايمن باشد اما افراد داراي مشكلات جدي از قبيل ديابت، بيماري قلبي، بيماري كليوي و چشمي بايد قبل از اقدام به روزه گرفتن با پزشك خود مشورت كنند.
**براي شروع افطار چه ماده غذايي پيشنهاد مي شود
كارشناس ارشد تغذيه و رژيم درماني در باره اينكه براي شروع افطار چه ماده غذايي پيشنهاد مي كند، توصيه كرد:به دليل پايين بودن قند خون ، وعده افطار بايد با يك ماده قندي مناسب مثل خرما، عسل و غلات شروع شود تا ميزان قند خون به تدريج به حد طبيعي خود برسد.
وي ادامه داد:مصرف بالاي قندهاي ساده و غذاهاي چرب سبب افزايش بيش از حد ترشح انسولين شده و در نتيجه افت قند خون اتفاق مي افتد كه عوارضي چون افزايش ضربان قلب، تعريق، رنگ پريدگي، دو بيني و گاهي اختلال عصبي را به همراه خواهد داشت.
غلامپور ياد آور شد :مصرف مايعات، شير گرم، چاي و خرما براي افزايش فشار خون بدن ضروري است البته بايد متذكر شد اين مواد براي شروع عملكرد دستگاه گوارش مناسب هستند و نان ، پنير و سبزي نيز بهتر است در شروع افطار مصرف شود.
** حذف وعده سحري و عوارض آن بدن دارد
غلامپور در باره حذف وعده سحري و عوارض آن توضيح داد:برخي معتقدند كه اگر سحري نخورند مشكلي نداشته و به راحتي روزهاي ماه مبارك را سپري مي كنند. اين افراد بهتر است بدانند كه ممكن است از نظر گوارشي نخوردن سحري براي برخي افراد مشكل ظاهري ايجاد نكند، اما از نظر علم تغذيه تنها سيري شكمي مهم نبوده ، بلكه سيري سلولي بسيار اهميت دارد.
وي اظهار كرد: فردي كه سحري نمي خورد به بدن خود فشار بسياري وارد مي كند كه در نهايت علاوه بر سوتغذيه، احتمال واكنش بدن براي مقابله با گرسنگي بسيار طولاني را به همراه دارد كه اين خود احتمالاً منجر به كاهش انرژي مورد نياز شده و افراد ممكن است دچار حالت چاقي ظاهري (كه گاه در اثر تورم بدن اتفاق مي افتد) نيز شوند.
غلامپور همچنين گفت : با نخوردن سحري، مواد زائد حاصل از سوخت چربي در بدن تجمع يافته و باعث بروز حالت خستگي زياد در انتهاي روز مي شود در واقع حذف وعده غذايي سحري منجر به افزايش زمان گرسنگي بين وعده افطار و شام تا وعده بعدي شده و اين امر به هيچ عنوان براي سلامتي مناسب نيست.
وي توضيح داد:دسترسي نداشتن به منبع انرژي كافي در طول روز موجب اختلال در فعل و انفعالات بدن، از جمله روند ترشح اسيد و آنزيم هاي گوارشي و عوارض گوارشي مثل سوزش سر دل، التهاب يا زخم معده و يا دسترسي نداشتن به آب سبب تمركز فكري نداشتن ، سردرد ، سرگيجه ، ضعف عمومي و بي حالي، بي خوابي، عصبانيت، پرخاشگري و نهايتاً افت در ميزان و كيفيت فعاليت اندام ها و توان كلي فرد مي شود.
** روزه داري و تاثير آن بر سلامتي افراد چاق يا لاغر
وي با اشاره به اينكه روزه داري سلامتي افراد چاق را تهديد نخواهد كرد مگر اين كه يك كاهش وزن خيلي سريع و زياد روي دهد، گفت:افراد چاق اگر رژيم كم كالري متعادلي داشته باشند، مي توانند كاهش تدريجي بافت چربي را داشته باشند زيرا افراد داراي اضافه وزن عادت به ريزه خواري و خوردن غذاهاي فوري داراي انرژي زياد دارند.
وي ادامه داد: هنگام روزه داري اين ريزه خواري متوقف مي شود و بدن فرد فرصتي پيدا مي كند تا چربي هاي اضافه خود را آزاد سازد و بدين ترتيب وزن به خوبي كاهش مي يابد .
غلامپور در مورد افراد خيلي لاغر نيز گفت :البته نمي توان به صراحت نظر داد كه آيا روزه داري براي آنان ضرر دارد يا نه ، زيرا يك فرد خيلي لاغر ممكن است داراي بيماري خاصي باشد كه نياز به بررسي داشته باشد .
وي اضافه كرد: به طور كلي به فرد خيلي چاق مي توان گفت كه مشكلي پيش نخواهد آمد، ولي به فرد خيلي لاغر نمي توان چنين اطميناني داد. افراد لاغر به علت كم اشتهايي، كاهش دريافت مواد غذايي و از دست دادن بيشتر توده عضلات، به تدريج ضعيف مي شوند و در معرض آسيب قرار مي گيرد.
غلامپور اظهار كرد: نكته مهم اين است كه افراد لاغر اغلب در خوردن و اشتها مشكل دارند و با روزه گرفتن ممكن است وضعيت تغذيه اي آنان بدتر بشود.افراد خيلي لاغر هرچه ميزان چربي بدنشان كمتر باشد، از دست دادن پروتئين ها بيشتر است و در معرض آسيب بيشتري هستند.
**علت سردرد هاي ماه رمضان
كارشناس ارشد تغذيه و رژيم درماني در باره سردرد هاي ماه رمضان نيز اظهار كرد :بروز سردرد ها در ماه رمضان بيشتر ناشي از 'افت قند' و نيز 'افزايش كتون ها ' است كه با سوختن چربي ها براي تامين انرژي بدن ايجاد مي شوند.
وي اضافه كرد:همچنين كاهش آب بدن و نمك ها نيز در بروز اين سردرد ها مؤثر است. بنابراين، توصيه مي شود براي تنظيم قند خون و جلوگيري از اين مشكل در وعده هاي اصلي به ويژه سحر ازميوه ها وغلات سبوس دار وحبوبات كه حاوي قند مناسبي هستنداستفاده شود. قند اينگونه تركيبات به آهستگي در طول روز آزاد مي شود.
**ميزان كاهش آب بدن در طول ماه رمضان
غلامپور افزود :ميزان كاهش آب بدن در يك فرد روزه دار سالم، به دماي محيط، رطوبت، سطح فعاليت فيزيكي و مدت زماني كه از نوشيدن آب مي گذرد بستگي دارد. بنابراين، وقتي كه ماه رمضان به تابستان نزديك مي شود، انتظار مي رود به دليل افزايش دما و طول روز فشار بيشتري به علت كاهش آب، به بدن وارد شود.
*** نكاتي كه روزداران بايد رعايت كنند
* بهتراست افطار با مايعات گرم و يك ماده قندي مناسب و يا حجم كمي از سوپ غلات آغاز شود.
* توصيه مي شود روزه داران براي حفظ آب بدن در وعده سحر از سبزيجات، مواد نشاسته اي كند هضم مثل نان هاي سبوس دار و ميوه ها استفاده كنند.
* حذف وعده سحري سبب افت قند خون و بروز علائم آن مثل سردرد ، گيجي، و كاهش تمركز مي شود.
* محدود كردن مصرف پروتئين و نمك براي كاهش تشنگي مؤثر است و براي جلوگيري از گرسنگي بايد از غذاهاي پر پروتئين استفاده كرد.
* در وعده سحري غذاهاي داراي پروتئين ها وكربوهيدرات هاي پيچيده و فيبرهاي زياد گنجانده شوند.
* در ماه رمضان افراد به مصرف انواع ميوه ها، سبزيجات و همچنين لبنيات توجه داشته باشند.
* بهتر است هر سه وعده افطار ، شام و سحري در رژيم غذايي گنجانده شو ند تا بدن با كمبود مواد مورد نياز مواجه نشود.
* وعده افطار خيلي سنگين نباشد.
* فاصله مناسب ميان وعده شام تا زمان خواب (حدود 3 ساعت) رعايت شود.
* مصرف يك باره مايعات در وعده سحر نه تنها باعث جلوگيري از تشنگي در طي روزه داري نمي شود، بلكه باعث دفع سريعتر آب از بدن و تشديد آن خواهد شد. بنابراين بهتر است مايعات در فاصله زماني بين افطار تا سحر به صورت تدريجي مصرف شود.